ศิลปะขอม

          ศิลปะที่พบในดินแดนไทย    ระหว่างพุทธศตวรรษที่    12 –18    โดยมีลักษณะเดียวกัน   หรือใกล้เคียงกันกับศิลปะในประเทศกัมพูชา  คือ   หน้าตาอาจจะเหมือนกันไม่ผิดเพี้ยนหรือผิดเพี้ยนเล็กน้อย  ชื่อเรียกแบบต่างๆ  ที่ปัจจุบันมีคนเรียกกัน

 

     1.  ศิลปะลพบุรี

• ความสําคัญของเมืองลพบุรี    คือ     ในช่วงที่วัฒนธรรมเขมร    หรืออาณาจักรกัมพูชาสมัยโบราณเรืองอํานาจและแพร่เข้ามาถึงประเทศไทย  เมืองลพบุรีที่เป็นจังหวัดลพบุรีในปัจจุบัน  เป็นดินแดนสําคัญในเขตภาคกลาง  จึงเรียกว่าศิลปะลพบุรี

• ประเด็นการเมืองในสมัยรัชกาลที่     4 –  6       ในประเทศไทยเริ่มศึกษา     ด้านโบราณคดี  ประวัติศาสตร์       และศิลปกรรมอย่างจริงจังในช่วงรัชกาลที่  4 ,  5 และ 6       ในช่วงเวลานั้นเกิดลัทธิที่เรียกว่า  “ล่าอาณานิคม”   โดยมีการครอบครองเขมร  พม่า  ลาว  อินโดนิเชีย    ซึ่งอยู่รอบข้างเรายกเว้นไทยที่ไม่ตกอยู่ในอํานาจการครอบครองของใคร   ถ้านักประวัติศาสตร์ของเราในเวลานั้นเรียกศิลปะกลุ่มนี้ว่า  ศิลปะเขมร  มันอาจ

ทําให้ประเทศฝรั่งเศสซึ่งตอนนั้นเป็นเจ้าอาณานิคมของกัมพูชา      อาจใช้ความชอบทําเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ ว่าครั้งหนึ่งประเทศไทยเคยตกอยู่ภายใต้อํานาจทางการเมืองของกัมพูชา        ก็น่าจะมีสิทธิ์ครอบครองประเทศไทยด้วย  จึงหลีกเลี่ยงว่าเป็นศิลปะลพบุรีแทน

• ข้อจํากัดในการศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะในระยะเริ่มแรก  ยังไม่ลงตัวในหลายเรื่อง

   

     2.   ศิลปะเขมร   (ศิลปะขอม)

• กระแสการแบ่งยุคศิลปะโดยใช้เชื้อชาติ 

• คํานึงถึงอํานาจทางการเมืองของอาณาจักรเขมรโบราณที่อยู่เหนือดินแดนไทย   ดังนั้นจึงมีการเรียก  ศาสนสถานว่าเขมรหรือขอม

• ความไม่เหมาะสมของชื่อศิลปะลพบุรี  เขมรและขอมเป็นชื่อของชนชาติ  คําว่า  เขมร  เป็นคําที่ชาวกัมพูชาเขาใช้เรียกตัวเองมีปรากฏในจารึกดินแดนกัมพูชามาหลายร้อยปี  คําว่า  ขอม  เป็นคําที่คนในดินแดนประเทศไทยใช้เรียกพวกชาวกัมพูชา  ดังนั้นทั่งสองคํามีความหมายเดียวกัน 

     

     3.  ศิลปะเขมรในประเทศไทย/ ศิลปะร่วมแบบเขมรในประเทศไทย

• ความไม่เหมาะสมของชื่อศิลปะลพบุรี

• ความเป็นเอกลักษณ์บางประการของศิลปะที่แตกต่างออกไปจากศิลปะเขมรแท้ๆ     ดังนั้นควรเติมคําว่าประเทศไทยต่อท้ายเพื่อแยกให้เฉพาะเจาะจงลงไป

• บางครั้งมิได้สร้างขึ้นภายใต้อํานาจของกษัตริย์เขมร       เพราะมีชนชั้นนําหรือผู้นําท้องถิ่นเป็นผู้อุปถัมภ์

 

 

ขอม

 

ที่มา :: บรรยายโดย อ. อชิรัชญ์   ไชยพจน์พานิช

ที่มารูป :: http://www.prc.ac.th

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s